کتاب «نقد تاریخ‌نگاری انقلاب اسلامی» به گام پنجم رسید

به گزارش «سراج24»، کتاب نقد تاریخ نگاری انقلاب اسلامی(جلد پنجم) تألیف مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر شد.

 

بزرگ‌نمایی و افراط در تاریخ‌نگاری به اندازه‌ اغماض‌های بی‌جا و برخوردهای تفریطی و انفعالی زیان آور است و هر دو، جامعه‌ تشنه‌ حقیقت را به گمراهی می‌کشاند، واقع‌گرایی، حقیقت‌بینی و دقتِ توأم با صداقت یک مورخ، سرمایه ارزشمندی است که وی را همه‌ جای آثارش از گزند خطا و خیانت و انحراف مصون می‌دارد.

 

این دقت و تأمل در بررسی رویدادهای منتهی به انقلاب اسلامی و حوادث سه دهه اخیر اهمیت بیشتری دارد. سیر تحولات شکل‌گیری، پیروزی و تداوم انقلاب اسلامی، حرکت کشور به سوی استقلال، حاکمیت ملی و عدم وابستگی سیر پرفراز و نشیبی است که نویسندگان فراوانی کوشیده‌اند به آن بپردازند.

 

لیبرال‌ها، سلطنت‌طلبان، فراماسون‌ها و کمونیست‌ها از جمله کسانی بودند که درباره‌ انقلاب اسلامی قلم زده‌اند و آثار خود را منتشر کرده‌اند، در این میان شناخت سره از ناسره به نقدی منصفانه و منطبق با حقایق انقلاب اسلامی نیازمند است که مرکز اسناد انقلاب اسلامی بدان همت گماشته است.

 

در این مجلد، شش کتاب از نویسندگان داخلی و خارجی درباره انقلاب اسلامی ایران مورد بررسی و نقد قرار گرفته اند.

 

مقاله‌ اول به نقد کتاب «بازخوانی جامعه‌ شناختی سنت‌گرایی و تجدد طلبی در ایران بین دو انقلاب» اختصاص دارد که توسط جواد افشارکهن به رشته‌ تحریر در آمده و علی کردی به بررسی و نقد آن پرداخته است. نویسنده در این کتاب، به موضوع منازعه دیرین و همچنان پا بر جای «سنت و تجدد» پرداخته است. وی با محور قراردادن بینش جامعه‌ شناختی، در پی واکاوی زمینه‌های اجتماعی پیدایش تجددگرایی و سنت‌گرایی در ایران و رشد و دوام آن‌هاست.

 

در این اثر، به عوامل داخلی جامعه توجه شده و از بررسی نقش و تأثیر عوامل خارجی پرهیز شده است، همان‌طور که مؤلف در پیشگفتار کتاب تأکید کرده است، مفاهیم کلیدی این تحقیق یعنی «سنت»، «سنت‌گرایی»، «تجدد» و «تجددگرایی» فارغ از بار ارزشی مثبت و منفی آن‌ها و به دور از داوری بررسی شده و صرفاً به منظور تفکیک نیروهای اجتماعی وابسته به هر طیف به کار گرفته شده است. این مقاله با استناد به نظریه‌های مختلف موجود در این موضوع، دیدگاه‌های نویسنده را نقد می‌کند.

 

مقاله‌ دوم، نقد کتاب «آخرین روزها: پایان سلطنت و درگذشت شاه» نوشته هوشنگ نهاوندی است که به قلم ولی‌الله حامی کلوانق نوشته شده است، در این کتاب نهاوندی (وزیر علوم دولت شریف ‌امامی و رئیس دفتر فرح) درصدد است تا اثبات کند که دول غربی همچون آمریکا علیه رژیم شاه توطئه‌هایی کردند که به وقوع انقلاب اسلامی انجامید، ناقد محترم، توهم توطئه و عدم پایبندی نویسنده به انصاف در بازگویی وقایع را با استناد به منابع متعدد بررسی و نقد کرده است.

 

احمدرضا عصاری در مقاله سوم این مجموعه به نقد کتاب «ایران؛ از دیکتاتوری سلطنتی تا دین‌سالاری» پرداخته است، این کتاب را محمد امجد تألیف کرده و حسین مفتخری آن را به فارسی برگردانده است، ساختار روشی و محتوایی کتاب از حیث گستردگی موضوع‌های مطرح ‌شده در آن، به همراه نادیده گرفتن برخی مباحث روشی از سوی مؤلف، تأثیر مستقیمی بر نگارش و تجزیه و تحلیل‌های آن داشته است، همچنین تحلیل مباحث از منظر یک ناظر بیرونی و بدون اشراف عمیق نسبت به جریان‌های داخلی ایران در زمان وقوع انقلاب اسلامی، در این مقاله بررسی و نقد شده ‌است.

 

کتاب مجموعه مقالات «ایران پس از انقلاب» ویراسته هوشنگ امیراحمدی و منوچهر پروین که توسط علی مرشدی‌زاد به فارسی ترجمه شده است، در مقاله‌ چهارم این مجموعه توسط محمد فکری بررسی و نقد شده است، نویسندگان مقالات کتاب مذکور با بررسی جوانب مختلف انقلاب اسلامی ایران، تحلیل‌هایی را از شرایط و وضعیتِ ایران پس از انقلاب ارائه داده‌اند که دایره زمانی و انطباق آن محدود به همان سال‌های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی است.

 

شرایط دشوار سال‌های اولیه‌ پس از انقلاب اسلامی و به ‌خصوص جنگ با عراق، ملاحظات خاصی را در سیاست‌گذاری‌ها و تصمیم‌های نظام جمهوری اسلامی ایجاد کرده بود که نویسندگان کتاب سعی کرده‌اند آن‌ها را به تمام دوران پس از انقلاب اسلامی تعمیم دهند، فکری با مطالعه‌ شرایط متفاوت اوایل انقلاب اسلامی نسبت به امروز، تحلیل‌های نویسندگان این کتاب را نقد کرده است.

 

محمد مبشری در مقاله‌ پنجم، کتاب «شکست شاهانه» نوشته ماروین زونیس را که به قلم عباس مخبر به فارسی برگردانده شده، بررسی و نقد کرده است، زونیس کوشیده است تا بر مبنای یک تحلیل روان‌شناختی از شخصیت شاه، وقوع انقلاب اسلامی را تبیین کند، با وجود این، نویسنده در تحلیل خود از نقش شرایط بین‌المللی به ‌ویژه مواضع و اقدامات دولت آمریکا غافل نیست، ناقد با استناد به منابع تاریخی و متقن به بررسی و نقد تحلیل‌های نویسنده پرداخته ‌است.

 

جلد اول کتاب «مصدق؛ سال‌های مبارزه و مقاومت» نوشته غلامرضا نجاتی در مقاله‌ ششم توسط شبنم سرآمد بررسی و نقد شده است، نجاتی در این کتاب جوانب مختلف زندگی و  فعالیت‌های دکتر مصدق، دوران پرتلاطم ملی شدن صنعت نفت را مفصل و با حواشی زیاد بررسی کرده است، غفلت از برخی جریان‌های سیاسی و مذهبی، یکسونگری مؤلف، ذهنیت ضد روحانیت و غیره، مواردی است که ناقد با مراجعه به اسناد و منابع مربوط به آن دوره‌ تاریخی، کتاب مذکور را ارزیابی کرده است.

 

بر اساس این گزارش، این کتاب در شمارگان 2000 نسخه و 176 صفحه و به قیمت 7 هزار تومان در نخستین روز شهریورماه سال جاری برای مخاطبان و علاقمندان روانه بازار نشر شد.